اساس کار دیگ بخار یا بویلر (Boiler) مبتنی بر ویژگی های مخازن تحت فشار است. دیگ بخار در حقیقت یک مخزن بسته است که آب داخل آن با استفاده از حرارت ناشی از احتراق سوخت مصرفی دیگ بخار گرم شده و در نهایت به بخار آب با فشار بالا تبدیل می شوند.

بخش داخلی دیگ بخار شامل دو قسمت می باشد: طرف آتش و طرف آب.

به همه سطوحی که در طرف آتش دیگ بخار قرار دارد سطح گرمایی گفته می‌شود.

همه قسمت‌های داخلی یک دیگ بخار که تحت فشار بالا قرار می گیرند از آلیاژهای آهنی ساخته شده است.

جنس دیگ‌های بخار معمولا از دو نوع چدنی و فولادی هستند. دیگ بخار چدنی بدلیل مقاومت کمتر برای تولید بخار کم فشار ساخته می‌شود. در حال حاضر اکثر دیگ‌های بخار از جنس فولاد هستند.